Weergave

Paginanummersvan de gedrukte uitgave Correctiesverbeterde OCR-fouten en onzekere plaatsen (⚑)

383. O. Noordmans aan K.H. Miskotte

Laren (G.), 19 september 1930

Amice collega,

Uw briefkaart bleef, wegens huiselijke omstandigheden, even onbeantwoord. Wat uw vraag betreft begin ik met te zeggen, dat mij zulk een bloemlezing¹ lijkt in een behoefte te zullen voorzien. Vele van La Saussaye’s geschriften zijn weinig bekend. Zelf heb ik ze ook niet alle gelezen en in zoverre heeft m’n advies slechts beperkte waarde. ‘Gezag en Vrijheid’² is inderdaad een belangrijk stuk; ook hierom omdat Ernst en Vrede³ er mee geopend werd. Uit de Beoordeeling van Scholten⁴ zou ook het laatste artikel over de ‘vrije wil’ de aandacht verdienen. Prof. Brouwer zegt ervan in z’n proefschrift, dat men hieruit de methode van La Saussaye leert kennen⁵ en dit oordeel onderschrijf ik gaarne. Belangrijk blijft ook Het wezen der Theologie tegen Hofstede de Groot.⁶ Maar dit is nog wel verkrijgbaar in de boekhandel, vermoed ik. - Bijzonder mooi vind ik steeds sommige gedeelten van La Crise religieuse en Hollande.⁷ De schrijfwijze van La Saussaye is in de Franse taal veel natuurlijker en vlotter dan in ’t Hollands. De preken heb ik ook gedeeltelijk wel gelezen; maar als ‘preken’ hebben ze mij nooit bijzonder geboeid. Het artikel ‘Het Christendom als de verzoening van wijsbegeerte en godsdienst’⁸ is ook merkwaardig. Haitjema heeft er onlangs nog op gewezen.⁹ U kunt echter zelf, nu u waarschijnlijk het hele ‘opus’ de revue laat passeren, het best beoordelen wat opgenomen moet worden. Opname van het een hangt allicht mee samen met opname of weglating van iets anders. Ik wens u van harte veel vrucht op deze belangrijke uitgave. Gunning¹⁰ is meer dan La Saussaye, maar hij is sterk afhankelijk van deze. Steeds gaarne uw dw.

O. Noordmans

(AKHM)

Noten

1
Blijkbaar heeft Miskotte het plan een bloemlezing uit te geven van de werken van Daniël Chantepie de la Saussaye (1818-1874): Nederlands theoloog, Waals, vanaf 1862 Nederduits hervormd predikant, hoogleraar te Groningen 1872; hij was een der grondleggers van de ‘ethische theologie’.↩
2
‘Gezag en Vrijheid’ in: Ernst en Vrede 1(1853), 11-31; 81-121.↩
3
Ernst en Vrede. Maandschrift voor de Nederlandsche Hervormde Kerk. Onder redactie van N. Beets, J.I. Doedes en D. Chantepie de la Saussaye. Van het tijdschrift verschenen 6 jaargangen (1853-1858).↩
4
J.H. Scholten (1811-1885), Nederlands theoloog, vertegenwoordiger van het modernisme. Schreef De leer der Hervormde Kerk 2 dln (3e verm. dr. Leiden 1848). Zie dit laatste artikel van D. Chantepie de la Saussaye over Scholten’s boek in Ernst en Vrede VI (1858), 421-496.↩
5
A.M. Brouwer spreekt in zijn proefschrift Daniel Chantepie de la Saussaye. Eene historisch-dogmatische studie (Groningen 1905), 265, over Scholtens opvatting van de vrije wil en de beoordeling van De la Saussaye daarvan: ‘Wij leeren hier de ethisch-empirische methode van de la Saussaye nader kennen. Uitgaande van de feiten der Christelijke ‘consciëntie’ zoekt de la Saussaye naar eene wereldbeschouwing, die deze feiten verklaart.’↩
6
Het wezen der theologie. Brief aan de hoogleraar P. Hofstede de Groot (Rotterdam 1867). P. Hofstede de Groot (1802-1886), Nederlands theoloog, hoofdfiguur van de ‘Groninger Richting’. Zie J. Vree De Groninger Godgeleerden. De oorsprongen en de eerste periode van hun optreden (1820-1843) (Kampen 1984).↩
7
La crise religieuse en Hollande. Souvenirs et impressions (Leyde 1860).↩
8
‘Het Christendom als verzoening van wijsbegeerte en godsdienst’ in: Ernst en Vrede 4 (1856) 345-366; 425-459.↩
9
In: Gebondenheid en vrijheid in een belijdende kerk (Wageningen 1929). In deze brochure zijn de 12 stellingen opgenomen die Haitjema verdedigde op de jaarvergadering van de Confessionele Vereniging van 1928. Haitjema noemt het opstel van De la Saussaye in het hoofdstuk: ‘De schaduwzijden der oudste ‘Ethische’ theologie’, 27-29.↩
10
J.H. Gunning Jr, leermeester van Noordmans in zijn Leidse studiejaren.↩

Verantwoording

Deze pagina is automatisch opgebouwd uit het zetbestand van het boek; de noten zijn aan hun verwijzing gekoppeld. Dat bestand heeft geen paginanummers: een brief wordt aangehaald met zijn nummer. Zet onder Weergave de correcties aan om de herstelde en de onzekere plaatsen (⚑) in de tekst te zien. De tekst is niet met het gedrukte boek vergeleken.

← 382. J.H. Gunning JHzn. aan O. Noordmans7. Laren384. A.M. Brouwer aan O. Noordmans →