586. P. Scholten1 aan O. Noordmans
Hulshorst, 9 augustus 1937
Zeer geachte dr . Noordmans,
Ik moet u nog bedanken voor de toezending van uw overdruk over Descartes.2 Ik vond het boekje bij mijn thuiskomst uit Oxford,3 was door een wel wat te druk jaar en de conferentie als sluitstuk daarvan zo moe,4 dat ik wel enige dagen volstrekt vacantie moest nemen en kwam er zo eerst gisteren toe uw artikel te lezen. Ik heb dit met grote belangstelling - als bij alles van uw hand - gedaan en heb er ook wel iets aan gehad voor mijn inzicht in Descartes, maar hoop mij er nog nader mee bezig te houden. Ik sta nl. tegenwoordig telkens voor de problemen der kennistheorie. Christenen zijn meest of naief-aristotelisch of kantiaan in hun kennisleer, dan wordt daar een afzonderlijk stuk over het geloof als iets daarvan losstaands aan toegevoegd. Ik meen, dat wij vanuit de bijbel christelijk ook iets over kennis-leer moeten kunnen zeggen, maar het is mij nog erg schemerig wat. Om dat wat verder te zoeken had ik juist het voornemen om zodra ik tijd had me met Descartes, vooral met het cogito ergo sum bezig te houden. Daarbij zal ik zeker wat hebben aan uw opmerkingen. Ik heb zo’n vermoeden, dat ik dan toch ook weer bij Augustinus terecht kom. In de vacantiedagen, waarop ik zinspeelde, herlas ik uw boekje over hem. Het nog eens weer lezen van iets bekends en vertrouwds, waarvan je houdt, is voor mij altijd een heerlijke vervulling van rusttijd. Er is dan niet de strijd of de inspanning, alleen maar het herkennen en overpeinzen. Ik weet niet of ik u dat vroeger al eens gezegd heb, maar ik heb voor dat boekje een grote bewondering. Ik heb er niet alleen voor mijn begrijpen van Augustinus, maar voor inzicht in geschiedenis, in de kerk vooral veel aan te danken. Het geeft je een plaats waar je staan kunt als je over deze dingen nadenkt en opent dan uitzicht op uitzicht. Over de wereld-conferentie te Oxford hoop ik nog wel eens met u te kunnen praten. Ik ben teruggekomen met de diepe indruk iets groots te hebben meegemaakt. Er was een oecumenisch besef, misschien zeggen we niet te veel als ik het uitdruk: wij speurden de werking van de Heilige Geest. Als dit nu van Edinburgh5 ook maar geldt, want het een is niet zonder het ander. En dat kwam niet van den beginne aan maar na een dikwijls moeilijke strijd in secties en committees. Laast gij de boodschap? Ik ben zeer benieuwd naar uw oordeel. Tenslotte moet zij beoordeeld worden in verband met de sectierapporten en dan weer met de uitgebreidere rapporten. Doch ik heb het gevoel, dat de kerk hier inderdaad tot de wereld gesproken heeft. In de hoop u binnen niet te lange tijd weer eens te ontmoeten, met vriendelijke groeten uw dw.
Scholten.
(AN)