745. O. Noordmans aan K.H. Miskotte
Laren (G.), 3 augustus 1945
Amice frater,
Het deed mij veel goed eergisteren weer eens in ’t centrum van ons land te zijn en gelegenheid te hebben u en Tromp1 te ontmoeten. Ik hoorde later dat gij een benoeming naar Groningen2 hebt gehad in de oorlog, maar gedwongen zijt te bedanken. Dat wist ik niet. Van Oyen had dus niet mogen aannemen.3 Is dat zo? Tromp heb ik zo pas nog geschreven over de huizenkwestie. Ik moet weer gaan wonen, maar met ’t oog op mijn vrouw - ’t zal deze winter nog moeilijk zijn - en met ’t oog op het staatsexamen van mijn zoon in december, en in verband met heel veel andere dingen, moeten de mogelijkheden van vestiging, als er iets gevonden werd, wel even onder ogen worden gezien. In ’t algemeen was de omgeving van Utrecht het beste. Gisteren sprak ik met een paar uitgevers. Alles is uitverkocht en er is vraag naar nieuw werk. Nu de omstandigheden financieel zo veranderd zijn, weet ik niet wat men als honorarium zou moeten hebben. Weet gij het ook? Is bijv. thans, voor een bundel van ± 10 vel, een honorarium van f 500.- per 1000 exemplaren genoeg of teveel? Dat is nu een van de dingen, die men hier niet kan te weten komen. Zoudt gij mij dat eens willen meedelen ? De Canadese granaten hebben speciaal uw boeken - Gunning,4 Het gewone leven (Ruth)5 - verrobt en verscheurd. Ook je dissertatie is zwaar gehavend. Nimrod6 is over de wereld gegaan. Wij zijn allemaal min of meer verdoofd en hebben tijd nodig om bij te komen. Het speciaal menselijke in ons is onder te hoge druk gekomen. Wij zijn wat duizelig en hebben er moeite mee het pad door het leven recht te houden. Ons geestelijke evenwichtsorgaan is verlamd of buiten werking gesteld en wij kiezen de richting half op ’t avontuur, zonder van de keus voldoende rekenschap te kunnen geven. Dit zal in de geschiedenis der mensheid wel nooit in die mate voorgekomen zijn. Wij leven nog, maar veel in ons is dood gegaan. Wij geloven in God de Vader, maar als een kind, dat pas afgeranseld is. Wij kijken wat onwennig naar Hem. Er zijn ook na de oorlog nog mensen genoeg. Maar de soort is bezig snel te veranderen; zienderogen. Wij zijn bezig dieren-af te worden en op de planten te gaan lijken, met de organen naar buiten,7 in de zon en in de wind. Het is gemakkelijker voor de vogels te preken dan voor deze wezens. Hun huid is hun ziel. Kyrie eleison! Met hartelijke groet, tt.
O. Noordmans.
(AKHM)