772. A.A. van Ruler1 aan O. Noordmans
Hilversum, 7 december 1946
Zeer geachte Collega Noordmans,
Het is mij moeilijk, zo op m’n eentje een beoordeling van uw concept-belijdenisvragen2 te formuleren. Ik doe zoiets liever in gemeenschap. Men kan dan eenzijdig zijn en wordt weer opgevangen door de anderen. Nu ik het alléén moet doen, moet ik helemaal ernstig zijn. En dat valt mij zwaar. Als de belijdenisvragen ongeveer deze vorm moeten hebben, dan acht ik uw concept een zeer bruikbaar uitgangspunt voor de discussie in onze commissie. Ik ben daar echter nog steeds niet van overtuigd. Het lijkt mij hachelijk, in ‘belijdenisvragen’ een proeve te geven van de formulering van een belijdenis-in-zakformaat of van een extract van de belijdenis. De kerk hééft haar belijdenis, op een veelvoudige wijze. In het koor, dat dit loflied der belijdenis zingt, stemt de belijdeniscatechisant mee in. Hij zingt niet een eigen melodie en vooral geen eigen woorden. Ik voel daarom nog steeds het meest voor een verwijzing naar de ‘leer’ van het Oude en het Nieuwe Testament, waarvan de kerk een samenvatting heeft trachten te geven en waarin de gehele existentie voor tijd en eeuwigheid geordend wordt. Wèlke de categorieën zijn, waarin de leer de existentie ordent, moet men er liever niet bij zeggen. Het zijn de geboden en de beloften Gods. Zij zijn veelvormig. De kerk heeft er de eeuwen door de handen vol aan gehad. Een reductie op een paar kernpunten, speciaal voor jonge lidmaten, heeft voor mij altijd iets benauwends. Men kan er maximaal bij zeggen, dat het de geboden en de beloften van de drieënige God zijn. Dan heeft men ook het kerkelijk en oecumenisch verband. Liefst zou ik dus het gebodene niet beoordelen. Misschien wilt u de zojuist aangegeven gedachtengang nog eens bekijken. Ik zou hem in ieder geval graag nog eens ter sprake gebracht zien in onze commissie. Moet ik toch tot een beoordeling overgaan, dan geef ik de volgende opmerkingen. In de eerste plaats is het mij iets te ascetisch. Ik mis er te zeer de vreugde in en het element van het genieten van het leven, de aarde en de natuur vanwege de toekomst Gods. Ik weet: hiermee zouden wij het gereformeerde leven belangrijk spannen. Maar ik meen, dat dit volstrekt noodzakelijk is. Het kán ook: vanwege het verbond der genade zet het avondmaal mij, ook naar gereformeerde opvatting in de verheerlijkte en bloeiende natuur. Ik mis er zelfs de activiteit, het gebruiken van het leven in. Dat was toch goed gereformeerd. Vanuit de uitverkiezing en de roeping krijgt het leven, door de wet Gods, uitbreiding en gestalte. Kortom: de politiek ontbreekt mij te zeer in deze vragen. Wij blijven in de kerk en staan te weinig in het rijk. In de tweede plaats enige kleine opmerkingen: a) ‘Weet gij een lidmaat der gemeente van Christus te zijn’ - als er geen verwijzing naar de doop bij staat, dan moet dit in de tekst identistisch en methodistisch worden uitgelegd. b) ‘Mitsdien’ in vraag I is niet mooi. Het is ook vreemd. Volgt uit het lidmaatschap der gemeente alléén datgene wat verder in vraag I staat en niet datgene wat in de vragen II en III staat? c) ‘Daarom’ in vraag II - staat dat parallel met ‘mitsdien’ in vraag I of slaat het op het slot van vraag I? d) Het woord ‘troost’ in vraag III suggereert, in onze modernere [...?], een levensgevoel, dat door u niet bedoeld wordt. e) De dialectiek van het ‘opnemen in de gemeenschap der heiligen’ in vraag III en het ‘lidmaat der gemeente van Christus zijn’ uit vraag I is op het eerste gezicht weinig helder. f) In vraag IV zou ik rondom het avondmaal het héle leven, en niet alleen het leven ‘in de gemeente’, willen zien verschijnen. Ziehier mijn voornaamste critische gedachten, welke bij eerste en individuele kennisneming van uw stuk in mij opkomen. De instemmende gedachten behoef ik niet aan te geven. Er is zeer veel in, dat mijn hartelijke instemming heeft - áls het tenminste in deze trant moet. De vervanging van de schepping door het rijk is mij uit het hart gegrepen. Het opnemen van de verkiezing en de roeping in dit verband eveneens. Het vermelden van de gaven des Geestes ook. En zo is er meer. Ik eindig. Ik hoop dat u iets met m’n flitsen kunt worden. Met collegiale groeten, uw dw.
A.A. van Ruler.
(AN)