902. O. Noordmans aan H. Berkhof1
Lunteren, 30 augustus 1951
Waarde Berkhof,
Het is waar wat u schrijft in uw brief van 21 juli 1951,2 dat ik wat laat met publiceren ben begonnen. Toch was dat reeds in 1910, dus ruim 40 jaar geleden. Ik schreef toen een beschouwing over ‘Het getuigenis van dr. de Hartog’ in Stemmen voor Waarheid en Vrede.3 In datzelfde tijdschrift gaf ik voor 1920 nog een paar artikelen, die ik niet in mijn bundels heb opgenomen, over ‘Historisch Spiritualisme’4 en ‘Gemeenschap en Persoonlijkheid’.5 Het eerste richtte zich tot de vrijzinnigen en het andere zocht houvast wegens de desintegratie der persoonlijkheid. Meer geregeld echter heb ik pas sedert 1921 geschreven, ofschoon ik ook toen niet een veelschrijver geworden ben. In 1910, toen ik debuteerde, afgezien van vroegere courantenartikelen, was ik toch ook al bijna 40 jaar en nu ben ik dan 80 geworden. Dat ik wat laat begonnen ben, kwam mede door een periode van gedwongen werkeloosheid, na mijn propaedeutisch examen te Leiden.6 Een hoofdoverspanning rekte zich in de lengte, tot enige jaren. Ik kon nauwelijks een letter lezen. De behandeling van de toenmalige medici gaf geen baat. Prof. Nolen7 te Leiden ried mij aan om boomkweker te worden. Het zou niet meer beteren, vermoedde hij. Dit was onzin, want ik was kerngezond en mijn geestvermogens normaler dan ooit. Ik zocht het toen bij de natuurgeneeswijze, waaraan ik tot heden getrouw geworden ben. Pastoor Kneipp8 te Wörishofen in Beieren, door Nolen een kwakzalver genaamd, maakte door koudwaterbehandeling in 1893 mijn gestel volkomen gehard. Doordat ik gewend was alles op mijn eigen houtje te doen, overdreef ik echter de kuur. In 1897 kwam ik toen door A.M. Brouwer (de latere professor) in aanraking met een Utrechtse magnetiseur, Van Velthuizen.9 Deze paste een goede behandeling toe, maar te sterk, zodat het bijna mijn kraag kostte. Ik zeilde echter nog net rondom de Kaap en toen ik mijn krachten door Kneipp’s waterkuur weer terugwon, kon ik ook weer studeren. Ik studeerde af te Utrecht 1899-1902 en deed 1 februari 1903 intrede in mijn eerste gemeente. Te Utrecht had ik 1901-1902, toen ik voor mijn Kerkelijk werkte, de helft van het doctoraal er bij bestudeerd. Ik dacht de andere helft in de pastorie te doen. Maar een paar collega’s van dezelfde leeftijd wilden ook meedoen en zo kwam dit werk om in de gezelligheid. Ik ben toen maar eigen wegen gegaan en zo heb ik dan, tot mijn eigen verbazing, bij zoveel onverstand, toch nog iets kunnen publiceren in die 80 jaren. Er waren in mijn ‘twent’ jaren,10 waarin mijn leven hopeloos vast scheen te zitten. Dat daarop een volle halve eeuw en nog een paar jaren meer van onafgebroken activiteit gevolgd is, blijft mij een wonder Gods, dat mij steeds weer verootmoedigt en tevens feestelijk gestemd doet zijn. Met hartelijke dank voor uw felicitatie en vriendelijke groet, uw
O. Noordmans.
(ABerkhof)