757. J.H. Semmelink1 aan O. Noordmans
Groningen, 24 februari 1946
Amice Noordmans!
Mag ik je mijn hartelijke instemming betuigen met wat je schreef in het Orgaan van de predikantenbond over de kerkbeweging?2 Inderdaad! ’t Is alsof we op een roltrap zijn geraakt, waar we tegen wil en dank ergens heen worden gevoerd. Alles gaat mee, doet mee, spreekt mee en schrijft mee. ’t Wordt net zo’n koekoek-éénzang als ’t in Duitsland is geworden! Het gezinsblad van de kerk roemt in de werken. En men was nog pas geleden zo vol van Barth en wierp de mens op de vuilnishoop! ’t Kan verkeren. En snel. Ik heb je artikel gisteren dadelijk al doorgegeven en heb ’t nu niet bij de hand om bizonderheden op te halen. Je trekt grote lijnen. Europa tegen Amerika. Je bedoelt vooral ’t vasteland van Europa waarschijnlijk. Plato tegen ’t pragmatisme. Ideae ante res of post res.3 Men gaat nu ‘daden stellen’ en laat de ideae achterna komen. Maar, waar behoort Rusland bij? Het communisme is door K. Marx met Plato toch nauw verwant! De idee beheerst daar ook de hele politiek en ’t gehele leven. ’t Empirisme - utilisme - positivisme - pragmatisme - is in Amerika thuis. Maar vandaar kwam ook de zendingsbeweging. Op de grote zendingsconferenties kwam men tot een soort grootste-gemene-deler-Christendom. Christendom boven geloofsverdeeldheid. Wanneer alles mee moet tellen: grote getallen spreken! dan gaan de Unitariërs met de Trinitariërs mee. De Socini hadden al de 3 ambten van Christus als accoord van gemeenschap opgesteld (nu zijn de Doornse Stellingen4 uit ’t gesprek gegroeid. Zijn ze unitarisch of trinitarisch? Zou ’t zo moeten lopen dat de Roomse Kerk nog ’t meest hechte bolwerk zou blijken tot bewaring van het oude geloof? Kraemer5 komt in zijn Christian Message6 ook aan de triniteit niet toe. P. 64 schijnt hij die formulering te filosofisch te vinden. P. 68 geen creatio ex nihilo:7 geen oplossing van metafysische problemen. Dus niettegenstaande zijn verzet tegen ’t Amerikanisme toch zelf ook tamelijk Amerikaans? Je zou ’t uit zijn kerkpolitiek in ons land wel moeten opmaken. ’k Hoop dat ’t goed gaat met de gezondheid in Lunteren. Mijn vrouw is weer bedlegerig geweest wegens haar kwaal, maar is nu weer op. De jongens zijn nog aan de studie. Jet nu in Lochem hoofd van de Chr. fröbelschool en Marg tijdelijk naar Utrecht voor wijkverpleging. Met hartelijke groet, tt.
J.H. Semmelink.
(AN)