866. K.H. Miskotte aan O. Noordmans
Leiden, 29 januari 1950
Zeer vereerde Noordmans,
Sinds de tweede helft van 1946 was ik niet meer in de synode;1 ik kwam er 1 januari terug; zeer verheugende ervaring, het was een werkgroep geworden met team-spirit en méér. Maar ik stond versteld van de weerloosheid, waarmee men de trapezekunsten van collega Van Ruler2 volgde. Op zichzelf is dat niet erg; ik luister er zelf ook graag naar. Maar thuisgekomen bladerde ik nog eens in de Handelingen der Synode van 1948 en de getypte notulen van october 1949 - en merkte dat al die tijd Van Ruler alléén de Commissie van de Kerkorde heeft vertegenwoordigd, dat hij van die gelegenheid gebruik maakte om aan de woorden, termen, clausules van de kerkorde een theologische achtergrond te geven, waarvan ik niet kan aannemen, dat zij door de Commissie van de Kerkorde op gelijke wijze gezien of bedoeld wordt. Minst van al kan ik het mij voorstellen van u. Nu ik weer in de synode zit, ditmaal met Van Ruler sámen als adviseur-kerkelijk hoogleraar, geeft dat grote spanningen; ik ben in de stof niet thuis, maar ik ruik dat de interpretatie willekeurig en tyranniek is, ik merk, dat de langerzittende leden der synode daarmee geïmpregneerd worden; ik heb gezwégen, omdat het onmogelijk is een theologische discussie tussen twee hoogleraren der kerk ten overstaan van de synode te houden, die zo grote verschillen aan de dag brengt, die het reeds aanvaarde en beslotene (+ de interpretatie) in twijfel stelt; voor de vrede der kerk heb ik (na een gesprek met Haitjema3 in 1947) steeds een aanval in publicaties op Van Ruler vermeden, om het verloop der dingen niet op te houden, maar ik ga er spijt van krijgen, als ik de ongebrokenheid en het fanatisme van deze cerebrale gedachten hoor en de verlokking ervaar. Heeft de commissie voor de Kerkorde hem plein pouvoir gegeven? of is er gedurende de laatste jaren nog overleg geweest? over kerstening/herkerstening - ‘reformatie van het volk’ - de vicaris, enz., enz.-? En wat is uw persoonlijke raad? Verder zwijgen, omdat de vrede in dézen hoger goed is dan de waarheid, inzover de hier voorgedragen waarheid toch met zoveel woorden in de artikelen van Kerkorde en Ordinanties niet is aan te wijzen? Wanneer u me zou kunnen helpen in deze zaak, zou ik u zeer dankbaar zijn, want over twee weken is er alweer synode. Bent u dankbaar voor de jongste besluiten: afhandeling van de kerkorde dit jaar?4 zowel judiciële als justitiële leertucht opgeschort voor 10 jaar?5 het dienstboek losgemaakt van de kerkorde; evenzo Fundamenten en Perspectieven?6 een lange periode van experimenten met het Dienstboek?7 Persoonlijk ben ik overtuigd dat het wijze besluiten zijn. Hoe gaat het met uw gezondheid? en die van uw vrouw? Wat heerlijk dat u zo krachtig van geest moogt blijven! Met vriendelijke groet, uw dw.,
K.H. Miskotte.
(AN)